Filozofia dla wszystkich

Wyróżnia dwa rodzaje praw – prawo stanowione i prawo natury. Prawo stanowione
jest zmiennie, a prawo natury nie podlega żadnym zmianom.

Prawo stanowione obowiązuje tylko w obrębie państwa,. Prawo natury jest powszechne.

Prawo natury =/= prawa przyrody

Podstawowa zasada prawa natury: Dobro należy czynić, zła należy unikać”

Dobro i zło to wartości występujące tylko w ludzkim świecie. Występuje powiązanie prawa
natury z moralnością.

Prawo natury jest doskonale a prawo stanowione jest tej cechy pozbawione. Inne są też
źródła obu praw. Prawo stanowione wywodzi się ze swobodniej decyzji stanowiącego, a
prawo natury wypływa z istoty człowieka – istnieje obiektywnie. Obowiązuje niezmiennie w
ludzkim świecie, pojawiło się wraz z powstaniem człowieka. Obowiązkiem człowieka jest
przestrzeganie prawa stanowionego nawet jeśli się je krytycznie ocenia. Przewroty są złem

Konieczne do spełnienia warunki zewnętrzne i społecznoekonomiczne:

Klimat – ma wpływ na charakter człowieka, gorący powoduje osłabienie ducha bojowego,
ale pozwala na szeroki rozwój sztuki – powinien być umiarkowany

Położenie – od wrogów oddzielone górami lub morzami, łatwy dostęp dla przyjaciół

Rozmiar – nie może być ani zbyt wielkie ani zbyt małe

Niewielka część ziemi powinna należeć do państwa, ma służyć państwu, np. świątynie.
Reszta ziemi ma być własnością prywatną, każdy mieszkaniec ma dostać tyle samo ziemi.

Ziemia każdego mieszkańca ma być podzielona na dwie części – część położona będzie w
centrum państwa, a część na jego obrzeżach – po to, aby aby skłonić każdego do obrony
państwa

Nikt nie powinien rządzić w państwie zbyt długo, należy wciąż wybierać nowy rząd.
Zwolennik demokracji – każdy człowiek może sprawować władzę, należy więc do tego
przygotować wszystkich, dać każdemu minimum wychowania i wykształcenia.

Rodzina składał się z dwóch wspólnot:

męża i żony
pana i niewolnika (uzasadnienie niewolnictwa – Zasadniczym celem człowieka jest
szczęście. Aby być szczęśliwym trzeba mieć wolny czas. Podzielił ludzi na Greków i
Barbarzyńców. Grecy przeznaczeni są na panów, a Barbarzyńcy na niewolników,
niewolnictwo jest zgodne z oczekiwaniami B. i ich właścicieli – G., ponieważ niewolnik
stając się częścią rodziny zyskuje opiekę, a pan – pomoc.)

Po jakimś czasie okazało się, że wspólnota rodzinna nie wystarczy do zapewnienia szczęścia.
Zaspokajał ona tylko potrzeby życia codziennego, nie była samowystarczalna. Rodziny
zaczęły łączyć się w większe wspólnoty – gminy wiejskie. Gminy zaspokajały potrzeby
wykraczające poza bieżący dzień, ale również nie były samowystarczalne. Zaczęły więc
łączyć się, aż do powstania państwa.

1.Człowiek jest aspołeczny = stan natury

W pierwszym okresie dziejów ludzkości nie istnieje życie społeczne, każdy żyje
oddzielnie, ludzkość była zbiorem pustelników = anachoretów

Teorię tę rozwijają sofiści Kalikles i Trazymach (twórca teorii stanu natury) oraz
Protagonas (twórca szkoły sofistów).

Protagonas – ludzie trwali w stanie natury do momentu, w którym zostali zaatakowani
przez wielkie dzikie zwierzęta. Zaczęli budować wspólnie zapory i bronić się. Dla
uniknięcia wojen Zeus zaszczepił ludziom instynkt solidarności.

Określił prawo natury właściwe jest tylko i wyłącznie ludziom. Wyodrębnił je od
prawa przyrody.

Kalikles i Trazymach – twierdzili, iż prawo natury to prawo silniejszego, nie różni się
ono od praw przyrody

Klaikles – obowiązywanie prawa silniejszego spowodowało, iż osoby słabsze poczuły
się zagrożone. Zawiązał się spisek słabszych przeciwko silniejszym. Celem było
utworzenie państwa. Państwo jest więc dziełem ludzi słabych. Po powstaniu państwa
ustanowiono prawo broniące przed silnymi. Wniosek: prawo natury zawsze pozostaje
w sprzeczności z prawem natury.

Traymach – ludzie silni podporządkowali sobie słabych. W każdym człowieku
drzemie chęć podporządkowania sobie innych. Człowiek jest nienasycony gdy chodzi
o władzę. Jednostki silne były więc nienasycone władzą w stanie natury. Dlatego
stworzyły państwo, zadecydował o wyjściu ze stanu natury. Dzięki strukturom
państwowym mogły w jeszcze większym stopniu podporządkować sobie słabych. To
silni są twórcami prawa. Prawo stanowione wyraża oczekiwania silnych, jest zgodne z
prawem natury.

2.Człowiek jest istotą społeczną, ma silne instynkty społeczne. Najwcześniej pogląd ten
głosił Arystoteles. Współcześnie obecny jest prąd zwany arystotelizmem, często
stanowi składnik prądów eklektycznych.